In het onderwijs krijgen we regelmatig te maken met lastige concepten, nieuwe ideeën of uitdagende technieken. Denk aan blended learning, smartphones in de klas of kunstmatige intelligentie: dingen waar je als docent flink het hoofd over kan breken. In de animatieserie ‘Barend legt uit’ legt auteur Barend Last daarom lastige dingen, simpel uit. Dit keer: Studentenwelzijn.
Studentenwelzijn
Wat betekent studentenwelzijn eigenlijk? Het woord bestaat uit ‘student’ en ‘welzijn’, en dat laatste kun je splitsen in ‘wel’ en ‘zijn’: goed functioneren. Studentenwelzijn is de situatie waarin een student zich veilig en gesteund voelt in de onderwijs- en leefomgeving, zich verbonden voelt met zichzelf en met anderen, en talenten en capaciteiten kan ontwikkelen. Het gaat ook om het ontwikkelen van mentale gezondheidsvaardigheden, zoals omgaan met stress, emoties reguleren en veerkrachtig zijn.
Kortom: het gaat erom dat een student zich goed voelt tijdens de studietijd, zowel mentaal als in relaties met anderen. En dat laatste blijkt cruciaal. Als student kom je vaak in een compleet nieuwe omgeving terecht, ver weg van je vertrouwde netwerk. Dan is verbondenheid essentieel.
Uit onderzoek van het Trimbos-instituut blijkt dat de helft van alle studenten psychische klachten ervaart. Bijna alle studenten ervaren stress, en een aanzienlijk deel ervaart zelfs heel veel stress. Maar minstens zo belangrijk: de andere helft van de studenten ervaart géén psychische klachten. Studentenwelzijn gaat over elke student, niet alleen over degenen met problemen. Want welzijn en leren zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.
Binding by Design
Wat kunnen we hieraan doen, met name vanuit een onderwijsperspectief? In de video pleit Barend voor wat hij ‘Binding by Design’ noemt: bij elk onderwijsontwerp niet alleen kijken naar de inhoud, maar ook bewust de sociale context vormgeven. Dit vraagt om een integrale benadering, met aandacht voor drie dingen:
- Sterke onboarding. Die eerste honderd dagen zijn essentieel. Zorg dat studenten zich welkom voelen, elkaar leren kennen en een band opbouwen met de opleiding, ook al vóórdat de studie begint.
- Bewuste gemeenschapsvorming. Denk aan kleinschalig onderwijs of projecten waarbij studenten samenwerken, niet alleen voor het leerresultaat maar ook voor de sociale binding.
- Een preventieve ondersteuningsstructuur. Niet pas hulp bieden als er problemen zijn, maar docenten trainen om signalen vroegtijdig te herkennen en laagdrempelige toegang tot ondersteuning te organiseren. En studenten helpen zelf mentale gezondheidsvaardigheden te ontwikkelen.
Studenten die zich verbonden voelen zitten beter in hun vel, presteren beter en vallen minder uit. Werken aan studentenwelzijn is geen soft beleid of pamperen. Het is een doordachte strategie om studenten te laten floreren, gebaseerd op wat we weten uit de psychologie en de onderwijskunde.
Totstandkoming
De serie ‘Barend Legt Uit’ is tot stand gekomen in samenwerking tussen Barend Last, Boom Uitgevers Amsterdam en Vernieuwenderwijs. De animatie is gemaakt door Ilona Steege.
- Meer weten over Barend? Neem een kijkje op www.barendlast.com.
- Meer weten over Boom Hoger Onderwijs? Neem een kijkje op Boom hoger onderwijs.
- Meer leren over onderwijsontwerp? Meld je aan voor de leergang curriculumontwerp van Vernieuwenderwijs.
Barend Last werkte als leraar en schoolleider in het basisonderwijs, en stroomde later door naar het hoger onderwijs. Inmiddels werkt hij als spreker, trainer, schrijver en onderwijsadviseur bij Buro Mindshift. Barend schreef diverse boeken over onderwijs, waaronder het recente ‘Chatten met Napoleon’ over verantwoord werken met generatieve AI in het onderwijs. Ook schreef Barend diverse kinderboeken. Meer op www.barendlast.com.