Laat leerlingen een (digitale) mindmap maken

We vragen leerlingen soms om een grote hoeveelheid kennis tot zich te nemen. Om leerlingen te helpen de leerstof te structureren kan het handig zijn om hen een mindmap te laten maken. Dit kan bijvoorbeeld door gebruik te maken een A3 papier en potlood. Een andere manier is om gebruik te maken van een digitale tool. Hieronder enkele argumenten ter afweging van een analoge of digitale mindmap én enkele websites om dit laatste mogelijke te maken.

Wat is een mindmap?

Een mindmap is een visuele manier om informatie te ordenen rondom één centraal onderwerp. Vanuit dat onderwerp werken leerlingen met takken, begrippen, relaties, voorbeelden en eventueel beelden. Daardoor zien zij niet alleen losse kennis, maar vooral hoe onderdelen met elkaar samenhangen. Juist dat maakt een mindmap waardevol bij het leren: leerlingen moeten kiezen welke begrippen belangrijk zijn, verbanden leggen en hun denken zichtbaar maken.

Een goede mindmap is dus meer dan een mooi schema. Het is een hulpmiddel om leerstof actief te verwerken. Dat vraagt wel om begeleiding, zeker wanneer leerlingen vooral bezig zijn met kleuren, icoontjes en vormgeving. Spreek daarom vooraf af wat de mindmap moet laten zien: kernbegrippen, verbanden, voorbeelden, vragen of een samenvatting van een hoofdstuk.

Mindmap maken: stappenplan voor leerlingen

Wil je leerlingen gericht een mindmap laten maken, dan helpt een eenvoudig stappenplan:

1. Kies één centraal onderwerp en zet dit in het midden.
2. Noteer de belangrijkste deelonderwerpen als hoofdtakken.
3. Werk per hoofdtak met kernwoorden in plaats van lange zinnen.
4. Leg verbanden tussen begrippen met lijnen, pijlen of korte toelichtingen.
5. Voeg voorbeelden, symbolen of icoontjes toe waar die het begrip verduidelijken.
6. Controleer tot slot of iemand anders de opbouw kan volgen.

Laat leerlingen hun mindmap eventueel kort toelichten aan een klasgenoot. Vaak wordt dan snel zichtbaar of de structuur logisch is en of belangrijke begrippen ontbreken.

Analoog of digitaal

Een mindmap is een diagram opgebouwd uit begrippen, teksten, relaties en/of plaatjes, die zijn geordend in de vorm van een boomstructuur rond een centraal thema. Bij het maken van een goede mindmap kan veel creativiteit komen kijken. Het prettige is ook dat als leerlingen het serieus aanpakken, zij onbewust hard aan het leren zijn terwijl zij de mindmap maken: zij zijn immers verbanden aan het leggen. Laat je leerling er een maken, dan is het belangrijk om hen bewust te maken van de voor- en nadelen van een analoge en digitale versie.

Het voordeel van een analoge mindmap is dan uit onderzoek naar voren komt dat je de kennis beter onthoudt: het zelf opschrijven van woorden bij de verschillende onderdelen zorgt er voor dat je er actief mee bezig bent. Als nadeel kan worden gezien dat het goed maken van een mindmap om het regelmatig bijstellen van de vertakkingen vraagt. Ook al werk je met potlood, dan kan dit soms aardig puzzelen (en zo frustrerend) zijn voor leerlingen.

Het voordeel van een digitale mindmap is dat je deze gemakkelijk kunt maken, bijstellen en visueel aantrekkelijk kunt maken. Als nadeel kan worden gezien dat vrijwel alle online platformen restricties hebben, tenzij je betaalt. Ook moet je wel de beschikking over een device hebben als je er aan wilt werken. Het is dus minder vrij dan het tekenen.

De ervaring leert wel dat leerlingen vaak de voorkeur geven aan een digitale mindmap: het snel maken, bijstellen en visueel aantrekkelijk maken van de mindmap vinden leerlingen vaak erg prettig – maar iets wat leuk is hoeft dus niet altijd beter te zijn. Het is belangrijk dit goed met leerlingen te bespreken.

Hieronder 2 websites die volgens ons zeer geschikt zijn om leerlingen een digitale mindmap mee te laten maken.

Mindomo.com

Een makkelijk te gebruiken, Nederlandstalige website die het mogelijk maakt om gratis 3 mindmaps te maken waar je samen met anderen aan kunt werken. Je kunt naar keuze met een leeg blad beginnen. Middels de + knop voeg je vertakkingen toe, die je ook kunt voorzien van diverse stijlen. Ook is het mogelijk om afbeeldingen toe te voegen. Mindomo structureert alles automatisch, wat er overzichtelijk uit komt te zien. De website slaat alles automatisch op (altijd handig). Wil je de mindmap printen? Je kunt je bestand als hoge kwaliteit .png downloaden. Een erg prettige website waar leerlingen graag mee werken.

Met dank aan lezer Leo Nabben voor de tip.

[icon color=”#444444″ size=”20px” target=”_blank” name=”moon-link”] https://www.mindomo.com/nl/

Coggle.it

Ook een makkelijk te gebruiken website. Op Coggle kun je ongelimiteerd mindmaps maken waar je ook samen aan kunt werken. Ook heeft Coggle een ‘presentatie’ modes. Wat betreft werking is Coggle net zo vanzelfsprekend als de andere tools: je kunt sterk op je intuïtie vertrouwen bij het maken van je map. Wat betreft vormgeving is Coggle erg mooi: het ziet er als een mooi gestructureerde, getekende mindmap uit. Is je creatie af? Dan kun je deze als hoge kwaliteit .png of .pdf bestand downloaden. Wat ons betreft een absolute aanrader.

[icon color=”#444444″ size=”20px” target=”_blank” name=”moon-link”] https://coggle.it/

Andere websites

Mocht je op zoek zijn naar meer, dan zijn er uiteraard nog andere websites. Soms kosten deze geld, zijn ze wat ingewikkelder of visueel minder aantrekkelijk, maar anderzijds bieden ze soms ook een breed scala aan opties die niet altijd voorhanden zijn. De moeite waard om nader te bekijken:

• https://bubbl.us/
• http://www.mapul.com/
• https://mind42.com/
• MindMap (Chrome)

Gebruik icoontjes

Tot slot nog de tip om leerlingen icoontjes te laten gebruiken bij hun mindmap, met name voor moeilijke begrippen. Uit onderzoek komt naar voren dat leerlingen het hierdoor een stuk beter onthouden. Doordat leerlingen nadenken over een voor hen simpel en duidelijk icoontje verdiepen zij zich in de lesstof. Binnen onze lessen werken we regelmatig met icoontjes (op mindmaps), waarbij we duidelijk bemerken dat leerlingen die dit goed aanpakken er veel voordeel van hebben.