NotebookLM in het onderwijs: podcast, notities en lesideeën

NotebookLM is een AI-tool van Google waarmee je bronnen kunt verzamelen, samenvatten, bevragen en laten omzetten naar bijvoorbeeld notities, studievragen of een audiogesprek. Vooral de mogelijkheid om van tekst een podcastachtige audio-overview te maken spreekt tot de verbeelding. Tegelijkertijd is NotebookLM voor onderwijs interessanter dan alleen ‘een podcast maken van tekst’: het kan helpen bij leren, onderzoeken, voorbereiden en kritisch omgaan met bronnen. Hoe werkt NotebookLM, wat kun je ermee in lessen en waar moet je op letten?

Update: 3-5-2026

NotebookLM

Sinds juli 2024 is Google gestart met het uitrollen van NotebookLM, een gratis* te gebruiken tool die zij omschrijven als een ‘Note Taking & Research Assistant Powered by AI’. Zoals de naam al doet vermoeden, is deze nieuwe AI tool gemaakt om te ondersteunen bij het begrijpen en verwerken van lange en complexe teksten, zoals wetenschappelijke artikelen en andere soorten publicaties. De ondersteuning bestaat enerzijds uit het omzetten van tekst naar spraak. Anders dan tools die al langer beschikbaar zijn, wordt hierbij de tekst niet letterlijk opgelezen: de tekst wordt in een podcast verwerkt, waarin een mannelijke en vrouwelijke stem in dialoog gaan over de informatie. Daarbij komt niet alleen de letterlijke inhoud naar voren, maar worden tussendoor ook nog eens reflectie vragen gesteld en soms zelfs een grapje gemaakt. Dit maakt het niet alleen nog realistischer, maar wellicht ook een stuk prettiger om naar te luisteren. Inmiddels zijn audio-overviews in meer dan 80 talen mogelijk, waaronder Nederlands. Ook kun je bij het maken van een audio-overview voorkeuren meegeven, zoals de vorm, lengte en focus van het gesprek. Daarmee is NotebookLM niet alleen een grappige podcastgenerator, maar ook een hulpmiddel om bronnen op verschillende manieren toegankelijk te maken.

Anderzijds is er ook de mogelijkheid om met Notebook te chatten over je artikel. Zo gebruikt Notebook het artikel als bron om vragen te beantwoorden of kan het specifieke informatie opzoeken. Ook kun je suggesties voor veelgestelde vragen laten doen, een tijdlijn te creëren, een inhoudsopgave voorstellen en andere acties uit voeren.

Dit alles kan op basis van één tekst, maar het wordt vooral krachtig als je meerdere bronnen aanlevert. Zo kun je met behulp van Notebook makkelijk samenvattingen creëren, complexe informatie naar boven halen of de samenhang duiden tussen verschillende publicaties. Om dit alles te doen maakt de tool gebruik van Gemini 1.5 Pro, de eigen AI van Google.

Hoe het werkt

Je gaat naar NotebookLM en start een nieuw notebook. Dit is een verzamelplaats voor al je notities (notes). Hier kun je vervolgens een bron selecteren die je wilt toevoegen aan je notebook. Dit kan zijn een bestand (zoals .pdf of .txt), een Google Drive document, een link (website) of gekopieerde tekst. Afhankelijk van de lengte kun je na enkele seconden – minuten interactief aan de slag met de informatie. Zo kun je middels de chat vragen stellen of acties laten uitvoeren, zoals het schrijven van een samenvatting. Vervolgens kun je ook meerdere bronnen er aan toevoegen, om zo je notebook verder te vullen. Gimini zal alle toegevoegde informatie aan elkaar koppelen en zo één bron vormen voor al je acties – waarbij je ook de keuze kunt maken om bepaalde bronnen wel of niet te benutten.

Een podcast over je materiaal

Eén van de meest bijzondere acties is het genereren van audio, een podcast waarin een mannelijke en vrouwelijke stem in dialoog gaan over de geselecteerde bronnen. Google omschrijft het als ‘(…) een levendige, diepgaande discussie waarin de belangrijkste onderwerpen in je bronnen worden samengevat.’. Er ontstaat een verrassend levendige, informatieve podcast, die je eventueel ook kunt downloaden.

Mooi hierbij is ook dat je de podcast middels een prompt kunt instellen. Zo kun je bijvoorbeeld de nadruk laten leggen op bepaalde zaken of een bepaalde toon laten hanteren. Zo ontstaat er een audio fragment wat je erg goed kunt gebruiken om van te leren (of even snel die stukken ‘door te lezen’ voor die vergadering waar je naartoe rijdt 😉).

Mindmap en tijdlijn

Naast een audiofragment, kun je ook een interactieve mindmap laten maken van je materialen. Zo kun je door je materialen heen klikken en zie je tegelijkertijd de samenhang tussen de verschillende onderdelen – super handig! Naast een mindmap kun je daarbij ook een tijdlijn laten aanleggen. Dat klinkt als iets voor materiaal rondom de geschiedenis, maar kan bijvoorbeeld ook gebruikt worden om inzicht te geven in wanneer welke bronnen uitkwamen.

Wat je er mee kunt

Wat kun je er mee als docent? En wat kunnen leerlingen of studenten er mee? Om dat te beantwoorden kun je je allereerst afvragen hoe gebruiksvriendelijk de tool is. Ten tweede: hoe betrouwbaar de output van de informatie is. Dat eerste zit wel goed: zoals op de afbeeldingen te zien is spreekt het bijna voor zich. Maar wat kun je met de acties die er uit volgen?

Een interessant voorbeeld is het voorbeeld van Donald Clark. Hij uploadde een groot boek over leertheorieën, bestaand uit 700+ pagina’s en meer dan 300.000 woorden, wat gaat over 300 theoretici over 2500 jaar, in NotebooLM. Een stevige bron dus (zie Figuur 1)!

Het resultaat? Allereerst kon er uitgebreid worden gechat over de inhoud, met erg accurate antwoorden, aldus Clark. Ten tweede liet hij een podcast genereren, wat resulteerde in een informele dialoog van 11.5 minuut over het boek. Ook hier zat het inhoudelijk erg sterk in elkaar.

Op deze manier vormt NotebookLM een erg interessant hulpmiddel, zowel voor onderzoekers en docenten, maar ook zeker voor studenten. Zo heeft de Universiteit van Tilburg al een fijne handleiding gemaakt voor het gebruik van NotebookLM voor het leren en publiceren.

Aan de slag met NotebookLM

Moeten we nu allemaal massaal aan de slag met NotebookLM? Of vormt het juist een gevaar? Zoals we al eerder beschreven in artikelen, zoals die over de lancering van GPT-4o, over de AI-assessment scale en 6 praktische ideeën van AI in de les, is AI een ontwikkeling die er is, zal blijven én zich razendsnel ontwikkelt. Het wegwuiven heeft dan ook geen zin. Het zomaar omarmen anderzijds ook niet: zoals bij iedere AI is ook NotebookLM niet 100% betrouwbaar (zoals onder andere te lezen valt in dit artikel van The Verge). Het is verstandig om kritisch om (te leren) gaan met de tool. Maar daarnaast is het wederom een tool om in het achterhoofd te houden bij het ontwikkelen van het onderwijs, en (meer specifiek) wellicht ook het toetsprogramma.

NotebookLM biedt in ieder geval een laagdrempelige manier om complexe informatie te duiden, wat allereerst voor bijvoorbeeld mensen met weinig voorkennis, die een taal minder goed begrijpen of met dyslexie een erg handig hulpmiddel kan zijn. Daarnaast helpt het om efficiënter te werken en wellicht ook nog tot nieuwe inzichten te komen tijdens het doen van onderzoek of het voorbereiden van je lessen.

Een Notebook, met alle bronnen, verdiepingsgesprekken én zelfgemaakte notities, kun je ook met elkaar delen.

Wil je het zelf ontdekken? Hier kun je aan de slag met de tool: https://notebooklm.google.com/

Hoe denk jij over het gebruik van de NotebookLM? We zijn erg benieuwd – laat hieronder een reactie achter! 🙂

*Gratis… maar je geeft natuurlijk wel alle data aan Google. Let daarop bij het uploaden.

AI in het curriculum

Tools zoals NotebookLM zijn niet meer weg te denken in het onderwijs. Het is daarom belangrijk om hier rekening mee te houden bij de leerresultaten, toetsing en leeractiviteiten. Hoe kun je dat doen? Daarover leer je alles tijdens onze leergang curriculumontwerp 👇