AI inzetten bij curriculumontwerp: Ja! Maar…

Soms lijkt het alsof AI alles overneemt. Van het schrijven van teksten tot het maken van illustraties. En van het bouwen van websites tot het genereren van toetsvragen. Maar goed onderwijs vraagt om meer dan alleen slimme algoritmes en gemakkelijke oplossingen! Het vraagt om een gedeeld beeld, een gezamenlijke taal en een doordachte visie op leren. En ja: AI kan daarbij een krachtig hulpmiddel zijn… als je het goed inzet! In dit artikel gebruiken we de stappen uit backward design, om te kijken wat de impact van AI kan zijn. 

Curriculumontwerp, het blijft mensenwerk

Curriculumontwerp draait in de kern om één ding: samen scherp krijgen wat je belangrijk vindt in het onderwijs en hier een plan op maken voor de studenten/leerlingen. Welke kennis, vaardigheden en houdingen wil je ontwikkelen? Welke beelden heb je bij een goede professional waartoe je opleidt? Wat zijn logische onderwerpen én hoe zorgen we voor verbinding tussen visie, leeruitkomsten, toetsing en leeractiviteiten?

Dat gesprek voer je met collega’s, vanuit verschillende perspectieven. Soms met wrijving, vaak met nuance en altijd met aandacht voor het creëren van een gezamenlijk beeld. Een curriculum is namelijk niet zomaar een verzameling lessen of vakken, het is een doordacht geheel waarin je als team samen belangrijke keuzes maakt. Maar, wat zou het fijn zijn als dat soms wat sneller kan, toch? 

AI kan zeker in de eerste fase, ingezet worden als een handige assistent. Brainstorms laten samenvatten, eerste versies schrijven, dat kan enorm veel tijd schelen!

Leeruitkomsten en AI: kennen we de toekomst?

De eerste stap in backward design: de leeruitkomsten. Hoe ga je nu om met een veranderend werkveld, terwijl je toekomstbestendige leeruitkomsten wil vormgeven?

In vrijwel elk domein wordt AI een steeds belangrijker onderdeel van het werkveld. Van de zorg tot het onderwijs, van techniek tot communicatie: overal ontstaan nieuwe vragen. Hoe werken we straks samen met AI? Wat kunnen we delegeren? En wat moeten we blijven begrijpen?

Bij curriculumontwerp betekent dit dat je samen op verkenning moet. Welke rol speelt AI nu al in het werkveld? Hoe ontwikkelt zich dat de komende jaren? Wat voor scenario’s kunnen we hierbij bedenken? En, wat vraagt dit dan van onze studenten? Denk hierbij niet alleen aan technische vaardigheden, maar ook aan ethisch besef, kritisch denken en het vermogen om AI als een gereedschap in te zetten, niet als een alwetend orakel. Waar zit de menselijkheid in het vakgebied?

Toetsing en AI: wat wil je écht weten?

Toetsing is misschien wel het onderdeel waarin de opkomst van AI het meeste stof heeft doen opwaaien. Want ja, studenten kunnen AI gebruiken om teksten te schrijven, opdrachten op te lossen of zelfs hele stappenplannen te genereren. De vraag is dus niet óf studenten AI gebruiken, maar hoe jij als docent daarop inspeelt.

Het begint bij een belangrijke, maar basale vraag: wat wil je eigenlijk toetsen? En hoe kun je dat op een manier doen waarbij AI geen probleem is, maar juist een kans? Wanneer je altijd een eindproduct als uitgangspunt hebt genomen, dan is het knap lastig om daar omheen te werken als docent. Kortom: de focus moet meer naar het proces en misschien wel belangrijker: het denkpatroon van de student of leerling zichtbaar maken. Denk daarom aan vormen zoals: 

• Een live gesprek waarin een student z’n denkproces toelicht.
• Een handgetekend stappenplan met toelichting.
• Een prototype of schets van een oplossing.
• Het maken van een concept, outline of structuur in plaats van een volledig uitgewerkt eindproduct.

Zo verschuif je de aandacht van ‘het eindproduct’ naar het leerproces. En dat is precies waar de echte waarde zit.

Leeractiviteiten en AI: een goede assistent

Waar AI jou als docent bij kan helpen, is bij het vormgeven van leeractiviteiten. Heb je wel eens geprobeerd om in korte tijd een aantal casussen, oefeningen of realistische opdrachten te maken? Dan weet je hoe veel tijd dat kan kosten. 

Hier kan generatieve AI enorm handig bij zijn! Het schrijven van opdrachten of het bedenken van voorbeelden helpt je als docent om in minder tijd meer te kunnen doen. Bedenk hierbij wel: AI is nooit perfect! Jij als docent of ontwerper blijft degene die de laatste check doet op de kwaliteit…

Tegelijkertijd: zoek ook bewust naar leeractiviteiten zonder technologie! Juist het inzetten van een krachtige werkvorm kan tot veel leren van de student of leerling zorgen. Dat kost als docent soms meer werk dan een opdracht uitdelen, maar levert wel veel meer op. Bedenk ook vormen waarin studenten of leerlingen actief aan het verwerken zijn, zodat je als docent kunt meekijken en observeren, om zo grip te krijgen op de ontwikkeling van je groep. 

Meer gereedschap voor beter onderwijs?

Curriculumontwerp is en blijft mensenwerk. Het vraagt visie, samenwerking, en zorgvuldige keuzes. In de huidige tijd, met de mogelijkheden van AI is het dan interessant om dit mee te nemen, maar blijf beseffen dat je als team ergens voor moet staan. Daarnaast speelt AI in het werkveld natuurlijk ook een rol bij het ontwerp. En ook daar geldt: blijf zoeken naar wat het werk ‘menselijk’ maakt: dat is onvervangbaar.