3 top tools voor onderzoeken én leren

Met de komst van AI is het aantal apps en digitale tools in hoog tempo toegenomen. Niet alleen dat, ook de kwaliteit van ervan is sterk toegenomen. Al deze apps en tools kunnen op ontzettend veel manieren ondersteunen – waaronder nieuwe dingen onderzoeken en leren. Zo zijn er de afgelopen tijd ook een aantal tools beschikbaar gekomen die specifiek zijn gemaakt om daarbij te helpen. In dit artikel bespreken we daarvan drie gratis tools die wij regelmatig gebruiken en wat ons betreft dus ook zeker de moeite waar zijn om je eens in te verdiepen.

AI gebruiken en laten gebruiken

Door de komst van Artificiële Intelligentie is veel van ons werk als docent makkelijker geworden. Zo schreven we eerder al artikelen over bijvoorbeeld ideeën voor in de les en hoe het kan helpen bij curriculumontwerp. Buiten het feit dat dit natuurlijk op ontzettend veel manieren kan helpen bij onze dagelijks werkzaamheden, zoals het checken van de spelling, het opstellen van een mail naar ouders of analyseren van data. Zo is AI voor ons team in ieder geval een iets geworden wat we vrijwel dagelijks gebruiken om ons werk makkelijker te maken voor het onderwijs.

Het inzetten van AI in het onderwijs, is daarin wel weer een andere stap. Laat je leerlingen of studenten tools gebruiken, dan wil je daar vooraf goed over nadenken. Net zoals bij het laten analyseren van data, wil je nadenken over vragen zoals: 1) wat gebeurt er met de data die in tool zetten (AVG)? 2) Hoe betrouwbaar is deze tool? 3) Wat levert het gebruik van de tool op, en wat laten je leerlingen of studenten dus liggen (waar zit het denken en dus het leren)? Je wilt als school of opleiding goed nadenken over de visie op AI.

Kortom, we raden in ieder geval aan eens naar de onderstaande tools te kijken voor je eigen leren. Ook denken we dat het voor je leerlingen of studenten erg interessante tools kunnen zijn, maar denk daarbij wel eerst goed na over het actief delen ervan.

Dat gezegd hebbende, hieronder volgen vol enthousiasme 3 top tools voor onderzoeken en leren!

1. NotebookLM – De persoonlijke AI-onderzoekspartner

Wat is het?
NotebookLM (van Google) is een AI-tool waarmee je eigen documenten, websites en notities kunt uploaden en vervolgens vragen kunt stellen over de inhoud (‘je kunt er mee in gesprek’) of bijvoorbeeld een quiz kunt laten maken van de inhoud. De tool leest je bronnen en geeft op basis daarvan antwoorden, samenvattingen en suggesties voor verdere verkenning. Niet alleen dat, je kunt ook een Podcast van de gegeven data laten maken (waar je zelf live mee in gesprek kan! Bizar goed gemaakt – en ook in het Nederlands beschikbaar!), het laten omzetten in een interactieve mindmap én sinds kort ook kun je de tool ook zelf aanvullende bronnen laten zoeken. Google zet volop in op deze tool, dus zeker de moeite waard om in de gaten te houden.

Hoe werkt het?
Je voegt bronnen toe – denk aan een onderzoeksrapport, artikel of syllabus – en je stelt vervolgens vragen zoals:
“Wat zijn de belangrijkste argumenten in hoofdstuk 3?” of “Welke auteurs worden het vaakst genoemd?”. NotebookLM gebruikt je eigen bronnen als referentie en biedt transparante verwijzingen naar waar in de tekst het antwoord gevonden is.

Waarom interessant?
NotebookLM is ideaal voor studenten die bronnen moeten analyseren of een groot aantal teksten moeten bestuderen. Ze krijgen gerichte hulp bij het begrijpen van de inhoud, zonder dat ze alles letterlijk moeten lezen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het doen van onderzoek voor een profielwerkstuk of scriptie, maar ook het leren van lesstof voor een tentamen. Er zijn ontzettend veel mogelijke toepassingen te bedenken – als er één tool is waar je je zeker in mag verdiepen, dan is het deze wel.

2. rflow – Denken in vragen en verbanden

Wat is het?
rflow.ai is een tool die helpt bij het visueel structureren van je gedachten en vragen. Je werkt vanuit vragen, ideeën of concepten en bouwt een netwerk van onderlinge relaties – zoals een mindmap, maar dan interactief en met AI-ondersteuning.

Hoe werkt het?
Je begint met een centrale vraag of thema. Vervolgens laat de tool je ideeën toevoegen, vragen genereren en verbanden leggen. De AI helpt je verder door suggesties te doen voor vervolgvraagstukken of gerelateerde concepten. Alles wordt weergegeven in een overzichtelijke flow van ideeën.

Waarom interessant?
Deze tool stimuleert het denken in vragen, een kernvaardigheid in onderzoekend leren. Studenten kunnen bijvoorbeeld samen een onderzoeksflow opbouwen, waarbij ze telkens reflecteren: “Wat willen we nu weten?” of “Welke inzichten missen we nog?”. Bijvoorbeeld: een klas onderzoekt het thema ‘duurzame kleding’. Ze beginnen met de vraag “Wat is fast fashion?” en bouwen vanuit daar een netwerk aan vragen, zoals “Welke alternatieven zijn er?” en “Wat is de impact op het milieu?”.
Let wel: momenteel is de tool alleen in het Engels beschikbaar.

3. Topic Breakdown– Structuur in complexe onderwerpen

Wat is het?
Topic-breakdown.com is een AI-tool die complexe onderwerpen automatisch opdeelt in subonderwerpen en deelvragen. Dit helpt je om snel grip te krijgen op de structuur van een thema, zonder dat je eerst diep hoeft te graven.

Hoe werkt het?
Je voert een onderwerp in, zoals “klimaatverandering” of “kunstmatige intelligentie in het onderwijs”. De tool genereert vervolgens een hiërarchische lijst van subonderwerpen, met per onderdeel relevante vragen. Deze kun je kopiëren, aanpassen of verder uitdiepen. Zo zie je op het hierboven getoonde voorbeeld een start over het onderwerp ‘motivatie‘, waarbij vervolgens de soorten motivatie weer zijn uitgediept (en zo kun je nog lang doorgaan).

Waarom interessant voor het onderwijs?
Voor leerlingen en studenten die nog weinig voorkennis hebben, is dit een krachtige manier om zich snel te oriënteren. Het biedt ook houvast voor docenten bij het ontwerpen van lessen of projecten. Stel je voor: je wilt met je klas een project doen over “digitale geletterdheid”. Je voert dit onderwerp in en krijgt direct een reeks subthema’s: mediawijsheid, online privacy, algoritmes, etc., inclusief concrete vragen zoals “Hoe beïnvloeden algoritmes hoe ik naar de wereld kijk?”.
Let wel: momenteel is de tool alleen in het Engels beschikbaar.

Tot slot

Onderzoeken én leren zijn processen die gebaat zijn bij goede vragen, overzicht en verdieping. De genoemde tools maken dat proces toegankelijker en rijker – niet door het denkwerk uit handen te nemen, maar juist door het te ondersteunen en richting te geven. Toch blijft het ook goed om hierover in dialoog te zijn met je leerlingen en studenten: zorg ervoor dat het denken ook in hun brein gebeurt, zodat het werkgeheugen aan het werk blijft en het langetermijngeheugen zich blijft vullen. 😉

AI in het curriculum

Tools zoals hierboven zijn niet meer weg te denken in het onderwijs. Het is daarom belangrijk om hier rekening mee te houden bij de leerresultaten, toetsing en leeractiviteiten. Hoe kun je dat doen? Daarover leer je alles tijdens onze leergang curriculumontwerp 👇

Meer weten over dit onderwerp? Luister dan naar onze podcast over AI en leren.